Een kat die zich verstopt, meer dan normaal aan meubels krabt of zijn kattenbak links laat liggen, is niet per se eigenzinnig: misschien is hij gestrest.
Op de CBDSOL-blog willen we het hebben over een onderwerp dat veel katteneigenaren aangaat. Een kat laat zelden duidelijk merken dat hij zich niet goed voelt; vaak zijn het juist kleine gedragsveranderingen die dit verraden. Laten we samen eens kijken hoe je deze signalen kunt herkennen, waar de stress vandaan komt, welke eenvoudige maatregelen je kunt nemen om de kat te kalmeren en wanneer je een dierenarts moet raadplegen.
Hoe herken je een gestresste kat?
De kat is een terughoudend dier. De aanbevelingen van de AAFP en de ISFM, twee verenigingen van dierenartsen die gespecialiseerd zijn in katten, wijzen erop dat een kat zijn stress zelden zichtbaar laat merken, zelfs wanneer zijn lichaam eronder lijdt. Meestal merkt men het pas op het moment dat er gedrag optreedt dat als storend wordt ervaren.
Dit zijn de signalen waar u op moet letten:
- hij verstopt zich vaker of langer dan vroeger
- hij plast of zijn behoefte doet buiten de kattenbak, of de muren markeert
- hij likt zich veel vaker, soms zelfs zo erg dat hij op sommige plekken zijn vacht verliest
- hij eet minder, of juist meer
- hij miauwt niet meer, zowel overdag als ’s nachts
- hij wordt prikkelbaar, spuugt of krabt sneller
Geen van deze signalen wijst op zichzelf erop dat uw kat gestrest is. Een aantal ervan kan ook wijzen op een ziekte. Daarom moet een gedragsverandering altijd serieus worden genomen.
Waar komt stress bij katten vandaan?
De kat houdt van zijn territorium en zijn vaste gewoontes. Hoe voorspelbaarder zijn dagelijkse routine is, hoe beter hij zich voelt. Omgekeerd kan alles wat zijn vaste patroon verstoort, hem ongerust maken. Het kattengezondheidscentrum van de Cornell-universiteit noemt met name veranderingen in de omgeving, aanpassingen in de voedingsschema’s en de komst of het vertrek van een ander dier.
Er zijn nog andere situaties die vaak voorkomen: een verhuizing, verbouwingen, de geboorte van een baby, gasten, de langdurige afwezigheid van een familielid, of zelfs gespannen relaties met andere katten in de buurt, zelfs als die alleen maar door het raam worden gezien. Verveling speelt ook een rol: een kat die niet kan spelen of op ontdekkingstocht kan gaan, zal daar uiteindelijk last van krijgen.
De juiste manieren om je kat te kalmeren
De aanbevelingen van de AAFP en de ISFM over de behoeften van katten zijn gebaseerd op vijf pijlers. Deze vormen een goede basis om een rustig thuis te vinden:
- Een veilige schuilplaats: een kartonnen doos die op zijn kant ligt, een open transportkist of een hoge plank, waar hij zich kan terugtrekken en ongestoord kan toekijken.
- Afzonderlijke voorzieningen in meerdere exemplaren: voer, water, kattenbakvulling, krabpaal, slaapplaats en speelhoek op verschillende plekken, vooral als er meerdere katten zijn.
- Spelen en jagen: door dagelijks korte sessies met een verenstok of een bal kan hij zijn energie kwijt.
- Zachte en voorspelbare aanrakingen: laat hem naar je toe komen, geef vooral aaietjes op het hoofd, de wangen en de kin, en houd een vaste routine aan.
- Respecteer zijn reukzin: vermijd sterk geparfumeerde schoonmaakmiddelen en geurende kattenbakvulling, want die brengen zijn oriëntatie in de war.
Nog een laatste, essentiële tip: straf een kat nooit als hij zijn behoefte naast de kattenbak doet of zijn territorium afbakent. Straf zorgt voor extra angst en stress en maakt de situatie bijna altijd erger.
En hoe zit het met feromoonverspreiders?
Diffusors bootsen de feromonen na die de kat achterlaat door met zijn wangen tegen voorwerpen te wrijven. Volgens de aanbevelingen van de AAFP en de ISFM kunnen ze een kalmerend effect hebben op een onbekende plek of in een stressvolle situatie. De onderzoeksresultaten zijn echter nog steeds verdeeld: een studie die in 2016 werd gepubliceerd in het Journal of Feline Medicine and Surgery kon geen effect op de stress van de onderzochte katten vaststellen. Als u er een wilt uitproberen, vraag dan advies aan uw dierenarts.
Wanneer moet je naar de dierenarts gaan?
De dierenarts is uw eerste aanspreekpunt zodra een gedragsverandering aanhoudt of zich voordoet. Hij zal eerst nagaan of er geen medische oorzaak achter schuilgaat: pijn, een zich ontwikkelende ziekte of een urinewegprobleem kunnen op stress lijken.
Stress kan overigens op zichzelf al ziekte veroorzaken. Volgens het kattengezondheidscentrum van de Cornell-universiteit lijkt stress een belangrijke rol te spelen bij idiopathische cystitis, een veelvoorkomende blaasontsteking bij katten. Raadpleeg snel een dierenarts als uw kat vaak kleine hoeveelheden urineert, kreunt tijdens het plassen, bloed in de urine heeft of zijn behoefte buiten de kattenbak doet. Als hij perst zonder te kunnen plassen, is er sprake van een noodgeval: de blaas kan verstopt zijn, een risico dat bij mannetjes groter is.
En hoe zit het dan met CBD?
CBD is het onderwerp van onderzoek in de diergeneeskunde, maar het onderzoek bij katten richt zich vooral op de verdraagbaarheid van de stof. In het in 2025 door het tijdschrift *Frontiers in Veterinary Science* gepubliceerde overzicht wordt geen enkel onderzoek naar de werkzaamheid bij katten genoemd. In de Nederland wordt een product dat een gunstig effect op de gezondheid van een dier claimt, beschouwd als een diergeneesmiddel en moet het worden goedgekeurd. Vragen over dit onderwerp kunt u daarom het beste aan uw dierenarts stellen. In ons artikel geven we een overzicht van de stand van zaken in het diergeneeskundig onderzoek.
Tot slot is THC giftig voor dieren. Als u hennepproducten in huis hebt, berg deze dan buiten het bereik van uw kat op en lees welke voorzorgsmaatregelen u moet nemen om ongelukken te voorkomen. Met een geschikte omgeving, wat geduld en de hulp van uw dierenarts vinden de meeste katten snel hun rust terug.
